Η Ελλάδα ξύπνησε και πάλι μέσα στη βαριά, πικρή μυρωδιά της καμένης γης. Από τον Κιθαιρώνα και το Πόρτο Γερμενό μέχρι τη Φωκίδα, την Κεφαλονιά και την Αιγιάλεια, οι φλόγες πέρασαν μέσα από δασικές και αγροτικές εκτάσεις, απείλησαν οικισμούς, προκάλεσαν εκκενώσεις μέσω του 112 και άφησαν πίσω τους καμένες περιουσίες, καλλιέργειες και έναν ακόμη βαθύ προβληματισμό.
Όμως, φέτος, η εικόνα έχει ακόμη πιο σκοτεινές αποχρώσεις. Οι φλόγες δεν καίνε μόνο δέντρα. Καίνε και ανθρώπινες ζωές. Η τραγική σύγκρουση δύο πυροσβεστικών ελικοπτέρων, που στοίχισε τη ζωή σε δύο πιλότους, δεν είναι απλώς ένα δυστύχημα. Είναι η κορύφωση μιας διαρκούς, εγκληματικής αδιαφορίας για την ασφάλεια εκείνων που ρισκάρουν τη ζωή τους για να σώσουν τη δική μας. Και πριν από αυτούς, τρεις πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος, επιχειρώντας σε αντίξοες συνθήκες.
Αυτή η πύρινη δοκιμασία των τελευταίων ημερών απέδειξε για μία ακόμη φορά ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να λειτουργεί περισσότερο ως κράτος αντιμετώπισης της καταστροφής παρά ως κράτος πρόληψης. Και αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα.
Η κλιματική κρίση δεν είναι πιστοποιητικό αθωότητας
Ας είμαστε απολύτως καθαροί. Η κλιματική κρίση είναι πραγματική. Οι παρατεταμένοι καύσωνες, η ξηρασία και οι ισχυροί άνεμοι δημιουργούν συνθήκες μέσα στις οποίες μία μικρή εστία μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να μετατραπεί σε ανεξέλεγκτο πύρινο μέτωπο.
Όμως η κλιματική κρίση δεν μπορεί να λειτουργεί ως πιστοποιητικό πολιτικής αθωότητας. Ακριβώς επειδή γνωρίζουμε ότι οι πυρκαγιές θα είναι συχνότερες και πιο βίαιες, το κράτος οφείλει να προετοιμάζεται περισσότερο και όχι να περιορίζεται στη διαχείριση των συνεπειών.
Η κυβέρνηση δεν ευθύνεται επειδή φυσάει. Ευθύνεται, όμως, για το αν έχουν καθαριστεί εγκαίρως οι δασικές ζώνες, αν συντηρούνται οι δασικοί δρόμοι, αν υπάρχουν λειτουργικές αντιπυρικές ζώνες, αν οι πυροσβεστικές δυνάμεις διαθέτουν προσωπικό, εξοπλισμό και μέσα πρώτης επέμβασης, και αν η πρόληψη αποτελεί καθημερινή κρατική πολιτική ή μία εποχική άσκηση δημοσίων σχέσεων.
Επτά χρόνια είναι αρκετά για να κριθεί μια κυβέρνηση
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κυβερνά τη χώρα από το 2019. Επτά χρόνια είναι αρκετός χρόνος για να κριθεί μία κυβέρνηση.
Στο διάστημα αυτό η Ελλάδα έζησε τη Βόρεια Εύβοια (520.000 στρέμματα), τη Ρόδο (175.000 στρέμματα), τον Έβρο και τη Δαδιά (πάνω από 900.000 στρέμματα – μία από τις μεγαλύτερες πυρκαγιές στην ιστορία της ΕΕ) και τώρα νέες μεγάλες πυρκαγιές στην Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα, την Κεφαλονιά και την Αχαΐα.
Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι κάθε πυρκαγιά θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Όταν όμως η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται κάθε καλοκαίρι, η αποτυχία παύει να είναι ατυχία. Γίνεται πολιτική ευθύνη.
Το «ΑΙΓΙΣ» και το κενό του σήμερα
Η κυβέρνηση προβάλλει το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» (προϋπολογισμού 2,1 δισ. ευρώ) ως τη μεγάλη μεταρρύθμιση της Πολιτικής Προστασίας. Πρόκειται ασφαλώς για μία σημαντική επένδυση, αλλά ο μεγαλύτερος όγκος του νέου εξοπλισμού θα παραδοθεί σταδιακά μέχρι το 2030.
Το εύλογο ερώτημα είναι απλό: Ποιο είναι το μεταβατικό σχέδιο μέχρι τότε; Πώς καλύπτονται σήμερα τα επιχειρησιακά κενά; Πώς προστατεύονται σήμερα τα ελληνικά δάση;
Η πολιτική δεν κρίνεται από τις εξαγγελίες. Κρίνεται από το αποτέλεσμα. Και το αποτέλεσμα είναι πως φέτος, ενώ περιμέναμε τα νέα Canadair (οι πρώτες παραδόσεις το 2027) και τα ελικόπτερα Leonardo (αναμένονταν τον Μάιο του 2026), η χώρα εξακολουθεί να στηρίζεται σε έναν γερασμένο στόλο και σε ακριβές ενοικιάσεις. Η ενοικίαση δεν είναι από μόνη της παράλογη, αλλά όταν η προσωρινή λύση γίνεται μόνιμη εξάρτηση, η κοινωνία δικαιούται να ζητά λογοδοσία.
Οι άνθρωποι της φωτιάς δεν είναι αναλώσιμοι
Η τραγωδία με τη σύγκρουση των δύο ελικοπτέρων και τους δύο νεκρούς πιλότους, σε συνδυασμό με τους τρεις νεκρούς πυροσβέστες, φέρνει στο προσκήνιο το μεγαλύτερο έγκλημα: την έλλειψη σεβασμού προς τον άνθρωπο.
Οι πιλότοι και οι πυροσβέστες που κάθε καλοκαίρι μπαίνουν μέσα στις φλόγες αξίζουν κάτι περισσότερο από χειροκροτήματα και συλλυπητήριες δηλώσεις όταν συμβεί το κακό. Αξίζουν επαρκή στελέχωση, σύγχρονο εξοπλισμό, ασφαλείς συνθήκες εργασίας. Αξίζουν ένα κράτος που θα τους προστατεύει όσο εκείνοι προστατεύουν εμάς.
Αντί για αυτό, βλέπουμε το Πυροσβεστικό Σώμα να παρουσιάζει σημαντικά οργανικά κενά. Η πρόβλεψη για περισσότερες από 1.000 προσλήψεις για το 2026 είναι θετική, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από έναν πραγματικό απολογισμό: Πόσοι πυροσβέστες λείπουν από κάθε υπηρεσία; Πόσοι εποχικοί, με πολύχρονη εμπειρία, κάθε χειμώνα επιστρέφουν στην ανεργία;
Το 112 σώζει ζωές, αλλά δεν σβήνει φωτιές
Το 112 έχει αποδειχθεί πολύτιμο εργαλείο. Σώζει ζωές. Δεν σβήνει όμως φωτιές. Η εκκένωση αποτελεί το τελευταίο στάδιο μιας αποτυχίας πρόληψης και όχι την ολοκληρωμένη πολιτική πυροπροστασίας μιας χώρας.
Η Ελλάδα χρειάζεται μία νέα εθνική στρατηγική. Χρειάζεται:
· Ένα μόνιμο Σώμα Δασοπροστασίας, με επαγγελματικό πυρήνα και εποχική ενίσχυση.
· Σταθερή χρηματοδότηση των δήμων με αντικειμενικά κριτήρια (δασική έκταση, μορφολογία, πληθυσμός). Τα 50 εκατ. ευρώ για το 2026 είναι μια αύξηση, αλλά μοιρασμένα σε 332 δήμους (150.000 ευρώ κατά μέσο όρο) δύσκολα καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες.
· Πολυετές πρόγραμμα αντιπυρικών ζωνών και δασικών δρόμων, με δημόσιο χάρτη έργων.
· Αναβάθμιση του επίγειου στόλου, όχι μόνο του εναέριου.
· Μόνιμη αξιοποίηση των έμπειρων εποχικών πυροσβεστών σε καθήκοντα πρόληψης κατά τους χειμερινούς μήνες.
· Ανεξάρτητο, δημόσιο απολογισμό μετά από κάθε μεγάλη πυρκαγιά, για να διορθώνουμε τα λάθη και να μην επαναλαμβάνονται.
Το μήνυμα της ευθύνης
Η προστασία της φύσης δεν είναι ιδεολογικό σύνθημα. Είναι πράξη ευθύνης απέναντι στις επόμενες γενιές.
Κύριε Πρωθυπουργέ, η πολιτική ευθύνη δεν σημαίνει ότι εσείς ανάψατε τη φωτιά. Σημαίνει ότι λογοδοτείτε για την κατάσταση του κρατικού μηχανισμού, για την πρόληψη, για τις ελλείψεις, για την αποτελεσματικότητα των πολιτικών που εφαρμόσατε επί επτά χρόνια.
Η Ελλάδα δεν αντέχει άλλη μία τελετουργία καταστροφής. Δεν αντέχει κάθε καλοκαίρι να μετρά στάχτες και κάθε χειμώνα να ξεχνά. Χρειάζεται κράτος πρόληψης, κράτος παρουσίας, κράτος ευθύνης.
Η πρόληψη δεν αρχίζει όταν φαίνεται ο καπνός. Δεν αρχίζει όταν απογειώνεται το πρώτο αεροπλάνο. Δεν αρχίζει όταν ηχεί το 112. Αρχίζει μήνες και χρόνια πριν. Γιατί όταν το κράτος δεν προλαμβάνει, η φωτιά δεν καίει μόνο δέντρα. Καίει σπίτια, περιουσίες, ανθρώπινους κόπους. Καίει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας. Και στο τέλος, καίει και την αξιοπιστία εκείνων που κυβερνούν.
Του Νίκου Ι. Νικολόπουλου
Προέδρου του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Ελλάδος
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
