Σαρωτικές αλλαγές στο κόστος των καπνικών προϊόντων φέρνει ο νέος σχεδιασμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναθεώρηση της φορολογίας στην ΕΕ. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Μάρτιος 2026), η Ελλάδα κατατάσσεται στις χώρες που θα κληθούν να πραγματοποιήσουν τη μεγαλύτερη δημοσιονομική προσαρμογή. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να ωθήσει την τιμή των δημοφιλών τσιγάρων έως και τα 6,50 ευρώ, από τα 4,80 ευρώ που κυμαίνονται σήμερα.
Το νέο πλαίσιο για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ)
Η μελέτη αναλύει τις επιπτώσεις της προτεινόμενης αναθεώρησης της Οδηγίας για τη Φορολογία του Καπνού (TTD). Στο στόχαστρο μπαίνουν πλέον όχι μόνο τα παραδοσιακά τσιγάρα, αλλά και ο λεπτοκομμένος καπνός, τα θερμαινόμενα προϊόντα και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Οι προσομοιώσεις του μοντέλου Tobacco Excise Tax Simulation Model δείχνουν ότι η αύξηση των ελάχιστων συντελεστών θα οδηγήσει σε:
-
Υψηλότερες τιμές λιανικής.
📍 ⏳ Δείτε και άλλες ειδήσεις για ΑΥΞΗΣΗ
-
Μείωση της κατανάλωσης και της πρόωρης θνησιμότητας.
-
Αύξηση των κρατικών εσόδων.
-
Σύγκλιση των τιμών μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Η Ελλάδα στην «κόκκινη ζώνη» των αυξήσεων
Από το 2014, οι φόροι καπνού έχουν αυξηθεί σημαντικά στην ΕΕ, όμως η κατανομή δεν είναι ομοιόμορφη. Χώρες όπως η Ιρλανδία και η Γαλλία εφαρμόζουν ήδη πολύ υψηλούς συντελεστές. Αντίθετα, η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Ουγγαρία παραμένουν οριακά πάνω από το ελάχιστο ευρωπαϊκό όριο των 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.
Με το νέο πλαίσιο, η Ελλάδα θα χρειαστεί να αυξήσει τον ελάχιστο συντελεστή ΕΦΚ περισσότερο από 80% για να συμμορφωθεί με τα νέα όρια. Η κίνηση αυτή στοχεύει στον περιορισμό των διασυνοριακών αγορών, όπου πολίτες από χώρες με υψηλή φορολογία προμηθεύονται καπνικά προϊόντα από γειτονικές χώρες με χαμηλότερες τιμές.
Γιατί τα τσιγάρα έγιναν «πιο προσιτά» τα τελευταία χρόνια;
Παρά τις κατά καιρούς αυξήσεις, η μελέτη διαπιστώνει ένα παράδοξο: από το 2020 και μετά, τα τσιγάρα έγιναν στην πραγματικότητα πιο φθηνά σε σχέση με το εισόδημα των πολιτών. Αυτό συνέβη διότι η φορολογία του καπνού δεν συμβάδισε με τον εκρηκτικό πληθωρισμό της τελευταίας διετίας. Στην ΕΕ, η προσιτότητα των προϊόντων καπνού αυξήθηκε, γεγονός που υπονομεύει τις πολιτικές δημόσιας υγείας.
Ο κίνδυνος του λαθρεμπορίου και η αγορά της Βουλγαρίας
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα κατά των αυξήσεων είναι η πιθανή γιγάντωση της παράνομης αγοράς. Ωστόσο, η έκθεση καταρρίπτει αυτόν τον μύθο, σημειώνοντας ότι σε χώρες όπως η Ρουμανία και η Λετονία το λαθρεμπόριο μειώθηκε παρά τις αυξήσεις των φόρων. Αντίθετα, στην Ελλάδα παρατηρήθηκε μικρή αύξηση της παράνομης αγοράς παρά τους σχετικά σταθερούς πραγματικούς φορολογικούς συντελεστές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Βουλγαρίας, όπου το 2024 ένα πακέτο τσιγάρα ήταν φθηνότερο από μια δωδεκάδα αυγά, γεγονός που εξηγεί τα εξαιρετικά υψηλά ποσοστά καπνιστών στη γειτονική χώρα.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1. Πότε αναμένεται να εφαρμοστούν οι νέες αυξήσεις στην Ελλάδα; Η μελέτη αποτελεί τη βάση για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας. Μετά την οριστικοποίηση της απόφασης από την Κομισιόν, τα κράτη μέλη θα έχουν ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα προσαρμογής, με τις αυξήσεις να αναμένονται σταδιακά εντός της επόμενης διετίας.
2. Θα επηρεαστούν τα ηλεκτρονικά και τα θερμαινόμενα τσιγάρα; Ναι. Η νέα οδηγία στοχεύει στην εξίσωση της φορολογικής μεταχείρισης όλων των προϊόντων. Τα εναλλακτικά προϊόντα καπνού, που μέχρι τώρα είχαν ευνοϊκότερη μεταχείριση, θα δουν τους συντελεστές τους να αυξάνονται σημαντικά.
3. Γιατί η αύξηση στην Ελλάδα θα είναι τόσο μεγάλη (πάνω από 80%); Επειδή η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα κοντά στα ελάχιστα επιτρεπτά όρια της ΕΕ. Η προτεινόμενη αναθεώρηση ανεβάζει τον πήχη πολύ ψηλά, απαιτώντας από τις χώρες του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης να “κλείσουν την ψαλίδα” με τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης.