Τα εκατόχρονα του ΠΑΟΚ δεν θα μπορούσαν να σημαδευτούν με πιο τραγικό τρόπο. Το δυστύχημα των φίλων της ομάδας στη Ρουμανία ήρθε να μετατρέψει μια ιστορική επέτειο γιορτής σε συλλογικό πένθος. Η μεγάλη οικογένεια του ΠΑΟΚ θρηνεί τα παιδιά της μέσα σε μια ατμόσφαιρα που παραπέμπει ευθέως σε αρχαιοελληνική τραγωδία: εκεί που όλα προετοιμάζονταν για νέους αγωνιστικούς θριάμβους, για το λευκό της προσδοκίας και της υπέρβασης, η πραγματικότητα βύθισε απότομα τον σύλλογο στο μαύρο της απώλειας και της συντριβής.
Μια συντριβή που δεν αφορά μόνο τον ΠΑΟΚ. Διαπερνά οριζόντια κάθε νοήμονα φίλαθλο στη χώρα – και πέρα από αυτήν. Γιατί, σε τελική ανάλυση, ο καθένας θα μπορούσε να βρίσκεται στη θέση αυτών των παιδιών, ανεξαρτήτως συλλογικής προτίμησης. Το δυστύχημα καταργεί τις όποιες διαχωριστικές γραμμές και υπενθυμίζει κάτι αυτονόητο αλλά συχνά ξεχασμένο: πριν από τα χρώματα, τα συνθήματα και τα λάβαρα, υπάρχει η ανθρώπινη ζωή.
Ανεξαρτήτως των συνθηκών κάτω από τις οποίες εκτυλίχθηκε το ατύχημα, αξίζει να σταθεί κανείς σε ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός: αυτά τα παιδιά ταξίδεψαν μαζί για την ομάδα τους. Και έχασαν τη ζωή τους όχι για μια πράξη που θα άλλαζε τον εαυτό τους ή την κοινωνία, αλλά για την ποδοσφαιρική ομάδα που υποστήριζαν. Μια ομάδα που, είτε χάνει είτε κερδίζει, ήξεραν πως δεν θα τους προδώσει ποτέ. Εδώ ακριβώς αποτυπώνεται η ισοπέδωση και ο κυνισμός της εποχής μας σε παγκόσμιο επίπεδο: η αυταπάρνηση, η συλλογικότητα και το πάθος απαξιώνονται, την ίδια στιγμή που οι άνθρωποι αυτοί γνώριζαν καλά πως μπορούσαν να ταξιδέψουν με περισσότερη άνεση και ασφάλεια προς τη Λυών παρά προς κάποιο γήπεδο της ελληνικής περιφέρειας, όπου συχνά θα αντιμετωπίζονταν ως κοινοί εγκληματίες ή εν δυνάμει δολοφόνοι.
Το τραγικό αυτό γεγονός υπενθυμίζει, ταυτόχρονα, τη μαγική δύναμη ενός λαϊκού αθλήματος που συγκινεί τις μάζες και καταργεί, έστω πρόσκαιρα, την ταξική διάκριση. Μορφωμένοι και ημιμαθείς, πλούσιοι και πένητες, όταν αντικρίζουν τη φανέλα που αγάπησαν, ξεχνιούνται και ξεχνούν τα πάντα. Το ποδόσφαιρο, όσο κι αν έχει αλλοιωθεί από το χρήμα και τον κυνισμό, εξακολουθεί να λειτουργεί ως πεδίο αυθεντικής ταύτισης και συλλογικής συγκίνησης.
Το μόνο σίγουρο – για όσους γνωρίζουν καλά τον οργανισμό του ΠΑΟΚ – είναι πως, είτε η φετινή χρονιά αποδειχθεί αγωνιστικά επιτυχημένη είτε όχι, στο βιογραφικό του συλλόγου θα έχει προστεθεί μια μαύρη κηλίδα από την οποία δύσκολα θα ανανήψει. Γιατί το πραγματικό θύμα είναι ο κόσμος του. Ο κόσμος που στάθηκε βράχος μέσα στις αμέτρητες διοικητικές φουρτούνες των προηγούμενων δεκαετιών. Ο κόσμος που ταξιδεύει, που πιστεύει, που αντέχει. Και που, σε αυτή την περίπτωση, πλήρωσε το πιο βαρύ τίμημα, ταξιδεύοντας – κυριολεκτικά και συμβολικά – για μια Ιδέα.
Ο Διονύσης Γ. Γράψας είναι ιστορικός.
