“Ποια είσαι, η Αρβελέρ;”, είναι μια συνηθισμένη φράση που επιβεβαιώνει την επιδραστικότητά της, όχι μόνο στους επιστημονικούς κύκλους. Και στο ευρύ κοινό.
Το γεγονός ότι ήταν η πρώτη γυναίκα πρύτανης των Σορβονών, και μάλιστα Ελληνίδα, συνέβαλε αποφασιστικά στην επιδραστικότητά της στο ευρύ κοινό.
Η Αρβελέρ ωστόσο ήταν μια ιστορικός που από νωρίς έδωσε δείγματα οξύνοιας, κριτικής και αναλυτικής ικανότητας. Ήδη από τις μαρτυρίες που κατέγραψε από μικρασιάτες, ως νέα τότε ερευνήτρια του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, έδειξε αυτό που αργότερα θα γινόταν στοιχείο της επιστημονικής ταυτότητάς της: οξύνοια!
Στο Παρίσι, μαζί με την Ελένη Αντωνιάδου-Μπιμπίκου και την Λαΐου (πριν φύγει για, τις ΗΠΑ), θα βάλουν τη βυζαντινή ιστορία στον ευρωπαϊκό, ιστορικό χάρτη, με νέα, νεοτερική ματιά, με μια άλλη ματιά. Ευτύχησε να βρεθεί σε μια πόλη -το Παρίσι- όπου η “περιέργεια ” για την ιστορική επιστήμη ήταν σε πλήρη άνθιση. Σπουδαία μήτρα της ιστορικής επιστήμης το Παρίσι, και εκεί άνθισε και η Αρβελέρ.
Έδωσε σημαντική δουλειά στην βυζαντινή ιστορία, άνοιξε δρόμους, δοκίμασε νέους. Δεν αναφέρομαι σε αυτά για τα οποία γράφτηκαν και θα γραφτούν πολλά. Η επιστημονική ματιά της για παράδειγμα για τη διαμάχη εικονολατρών-εικονομάχων και οι επιπτώσεις που αυτή είχε στο Βυζάντιο και ειδικά στην Κωνσταντινούπολη θα άξιζε και σημερινές κριτικές αναλύσεις. Με είχε επίσης εντυπωσιάσει μια μεγάλη συζήτηση Αρβελέρ-Ντυβερζέ, δημοσιευμένη, για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Γρηγοράδα μυαλού, οξυδέρκεια, ομορφιά του πνεύματος (συμφωνούσε, διαφωνούσε κανείς μαζί τους).
Για την Αρβελέρ ως δασκάλα δεν μπορώ να έχω προσωπική μαρτυρία. Ίσως γιατί στο Παρίσι στα δικά μου φοιτητικά χρόνια υπήρχαν πολλοί σπουδαίοι ιστορικοί, και Έλληνες, (Ασδραχάς, Παναγιωτόπουλος, Αντωνιάδου, κλπ), που άνοιξαν διάπλατα τα σεμινάρια τους και μας καθοδήγησαν στα δύσκολα μονοπάτια της ιστορικής επιστήμης, κυρίως της νεότερης και σύγχρονης ιστορίας.
Στα δικά μου χρόνια η Αρβελέρ ήταν πια μια διάσημη, πολυάσχολη επιστήμονας, πρύτανης κλπ. Με τη σπουδαία καριέρα που γνωρίζουμε.
Ένας αιώνας ζωής γεμάτος.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ δεν είναι πια εδώ. Άφησε ωστόσο ισχυρό το αποτύπωμά της. Οι βραβεύσεις από πολλούς θεσμούς σε διάφορες χώρες το πιστοποιούν.
Συλλυπητήρια στους δικούς της ανθρώπους.
Σία Αναγνωστοπούλου
βουλεύτρια ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΑΧΑΙΑΣ
