Σε περισσότερες από 10.600 ανέρχονται σήμερα οι επιχειρήσεις που παρέχουν «υπηρεσίες κατ’οίκον παράδοσης τροφίμων – delivery», σύμφωνα με το ΓΕΜΗ, ενώ σχεδόν άλλες 2.000 παρέχουν υπηρεσίες ταχυμεταφορών πολλαπλής φύσης. Πριν την πανδημία ο αντίστοιχος αριθμός ήταν διψήφιος – λιγότερες απο 100.
Μόνο εντός του 2025 ιδρύθηκαν πάνω από 4.800 επιχειρήσεις delivery και άλλες 300 ταχυμεταφορικές. Με τόσους πολλούς επιχειρηματίες στον συγκεκριμένο κλάδο θα νόμιζε κανείς ότι η Ελλάδα έχει γίνει η silicon valley των σύγχρονων ταχυμεταφορών, με τον επόμενο Τζεφ Μπέζος να ξεπηδάει από τα Κάτω Πατήσια, το Γαλάτσι ή την Τούμπα της Θεσσαλονίκης.
Όμως, το πλήθος των χιλιάδων εταιριών delivery είναι παραπλανητικό. Η συντριπτική πλειοψηφία αφορά ατομικές επιχειρήσεις, με πάγιο κεφάλαιο τις δύο ρόδες και μεταβλητό κεφάλαιο την αφεντιά τους. Μόνο που στην πραγματικότητα δεν διαφεντεύουν οι ίδιοι την εργασία τους, αλλά εννιά στις δέκα φορές πουλάνε την εργατική τους δύναμη σε μία από τις μεγάλες πλατφόρμες delivery – που πλέον έχουν επεκταθεί στις ταχυμεταφορές μέσω του quick commerce. Όπως έχει αναγνωρίσει η ευρωπαϊκή αλλά και η εθνική νομοθεσία, συχνά πίσω από την κατ’ όνομα «αυτοαπασχόληση» υποκρύπτονται σχέσεις εξαρτημένης εργασίας. Η πλατφόρμα-εργοδότης, βαφτίζοντας τον εργαζόμενο «συνεργάτη» ή χρεώνοντάς τον σε έναν «στολάρχη» υπεργολάβο, απαλλάσσεται από νόμιμες υποχρεώσεις όπως τα δώρα, οι άδειες, οι τριετίες, οι προσαυξήσεις κ.λπ.
Η βαρύτητα του delivery στο σύνολο της επιχειρηματικής δραστηριότητας δεν είναι αμελητέα. Στο σύνολο των ενεργών επιχειρήσεων που συστάθηκαν το 2025, όσες δηλώθηκαν με ΚΑΔ «Υπηρεσίες κατ’ οίκον παράδοσης τροφίμων» αντιστοιχούσαν στο 6,19% του συνόλου
Οι διανομείς – delivery της efood που κατέβηκαν σε απεργία την περασμένη Τσικνοπέμπτη, γνωρίζουν καλά ότι η υποτιθέμενη ευελιξία του free lancer είναι μύθος – αφού ο αλγόριθμος στον οποίο λογοδοτεί έχει δικούς του άκαμπτους και αδιαφανείς κανόνες. Γι’αυτο και διεκδικούν υπογραφή συλλογικής σύμβασης για όσους είναι μισθωτοί, αλλά και την πρόσληψη των free lancers – εφόσον το επιθυμούν – απευθείας από την μητρική εταιρεία, και όχι μέσω του θολού σχήματος των υπεργολάβων.
Οι υπηρεσίες ταχυδρομείων και ταχυμεταφορών, στην οποία υπάγονται delivery και courier, είναι ένας κλάδος ραγδαία αναπτυσσόμενος αλλά και διαρκώς μεταβαλλόμενος. Μια χαρακτηριστική αλλαγή είναι ότι οι μεγάλες πλατφόρμες online delivery έχουν επεκτείνει τις δραστηριότητές τους στις ταχυμεταφορές, με υπηρεσίες quick commerce – γρήγορων παραδόσεων κάθε είδους προϊόντων.
Η άνοδος του delivery και των ταχυμεταφορών γίνεται αισθητή με γυμνό μάτι, τόσο από τον αριθμό των «πακετάδων» στους δρόμους, αλλά και από τα χιλιάδες «smart lockers», τις έξυπνες θυρίδες, που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια σε όλη την Ελλάδα – εξυπηρετώντας μεταξύ άλλων και υπηρεσίες last mile.
Είναι ειρωνικό σε μια περίοδο γιγάντωσης των ταχυμεταφορικών υπηρεσιών, να βλέπουμε τον εθνικό φορέα και καθολικό πάροχο ταχυδρομείων-ταχυμεταφορών, τα ΕΛΤΑ, να συρρικνώνονται και να κατακερματίζονται, μέσω ανάθεσης σε ιδιώτες.
Με βάση την ειδική ετήσια έκθεση του ΕΡΓΑΝΗ, οι εργαζόμενοι στις ταχυδρομικές – ταχυμεταφορικές δραστηριότητες είναι 18.842, το 0,74% των μισθωτών στο ιδιωτικό τομέα. Καθώς όμως η πλειονότητα των εργαζομένων στις πλατφόρμες delivery-ταχυμεταφορών δεν καταγράφονται ως μισθωτοί, αλλά ως «μπλοκάκια» – εργολαβικοί, ο πραγματικός αριθμός είναι πολλαπλάσιος. Η γκρίζα ζώνη της κατ’όνομα αυτοαπασχόλησης – ή «ψευδούς αυτοαπασχόλησης» όπως την ονομάζει η νομοθεσία, κρύβει όχι μόνο τον πραγματικό αριθμό των εργαζομένων στις υπηρεσίες delivery, αλλά και τον αριθμό των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων. Ως γνωστόν η Επιθεώρηση Εργασίας δεν καταγράφει στις στατιστικές της τα τροχαία και τους αυτοαπασχολούμενους, ούτε τις επαγγελματικές ασθένειες..
