Η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ, με ισχύ από την 1η Απριλίου, παρουσιάστηκε ως μια σημαντική παρέμβαση υπέρ των εργαζομένων. Ωστόσο, η πραγματική εικόνα που προκύπτει από την ανάλυση των δεδομένων είναι σαφώς πιο σύνθετη και λιγότερο αισιόδοξη.
Σε καθαρούς όρους, ο νέος κατώτατος μισθός για έναν άγαμο νεοεισερχόμενο στην αγορά εργασίας διαμορφώνεται περίπου στα 770 ευρώ, δηλαδή μόλις 27 ευρώ περισσότερα σε σχέση με πριν. Σε μια περίοδο έντονης ακρίβειας και διαρκούς αύξησης του κόστους ζωής, η συγκεκριμένη μεταβολή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ουσιαστική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Το ζήτημα όμως δεν περιορίζεται μόνο στο ύψος της αύξησης. Εξίσου κρίσιμο είναι το εύρος των εργαζομένων που τους αφορά. Υπολογίζεται ότι περίπου το 20% των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα —δηλαδή γύρω στις 600.000— αμείβονται με τον κατώτατο μισθό και συνεπώς επηρεάζονται άμεσα. Αντιθέτως, η μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων δεν πρόκειται να δει καμία μεταβολή στις αποδοχές της, παρότι υφίσταται τις ίδιες πιέσεις από την ακρίβεια.
Την ίδια στιγμή, η σωρευτική αύξηση των τιμών την περίοδο 2021–2025 εκτιμάται ότι κυμαίνεται μεταξύ 40% και 45%, ποσοστό που υπερβαίνει σημαντικά τον επίσημο πληθωρισμό. Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει σε αισθητή μείωση της αγοραστικής δύναμης των μισθωτών, η οποία δεν αντισταθμίζεται από τις περιορισμένες αυξήσεις του κατώτατου μισθού.
Παράλληλα, η λεγόμενη «Κοινωνική Συμφωνία» δεν φαίνεται ικανή να ενισχύσει ουσιαστικά τον θεσμό των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Βασικές αρχές, όπως η επεκτασιμότητα των συμβάσεων, η αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης και η μονομερής προσφυγή στη διαιτησία, παραμένουν στην πράξη ανενεργές. Ως αποτέλεσμα, η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις εξακολουθεί να βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα, πολύ μακριά από τον ευρωπαϊκό στόχο του 80%.
Επιπλέον, η επαναφορά των τριετιών παρουσιάζει περιορισμένη πρακτική εφαρμογή, καθώς το μεγάλο χρονικό διάστημα κατά το οποίο είχαν «παγώσει» δεν συνυπολογίζεται. Κατά συνέπεια, μόνο ένα μικρό μέρος των εργαζομένων θα ωφεληθεί ουσιαστικά από τις σχετικές αυξήσεις.
Υπό αυτές τις συνθήκες, καθίσταται σαφές ότι η ενίσχυση των εισοδημάτων δεν μπορεί να επιτευχθεί με αποσπασματικές παρεμβάσεις. Η ουσιαστική λύση προϋποθέτει την επαναφορά της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας και την ανάθεση του καθορισμού του κατώτατου μισθού στους κοινωνικούς εταίρους —εργαζομένους και εργοδότες— όπως ίσχυε πριν το 2012. Μόνο μέσα από ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις μπορεί να επιτευχθεί μια ισορροπημένη και βιώσιμη αύξηση των αποδοχών.
Τελικά, το βασικό πρόβλημα παραμένει: η συνεχής διάβρωση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων. Η πραγματική βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά σε ονομαστικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού, αλλά απαιτεί συνολική άνοδο των μισθών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της ενίσχυσης των συλλογικών συμβάσεων και της αύξησης του μέσου μισθού.
Χωρίς ουσιαστικές και δομικές παρεμβάσεις, οι εργαζόμενοι θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της ακρίβειας, με τα πραγματικά τους εισοδήματα να υποχωρούν, παρά τις επιμέρους αυξήσεις που ανακοινώνονται.
Θεόδωρος Ξούλος
Οικονομολόγος – Σύμβουλος Ασφαλιστικών, Εργατικών & Συνταξιοδοτικών θεμάτων
